Polarisatie en radicalisering in Nederland

In opdrachtvan het ministerie van BZK heeft IVA Beleidsonderzoek en Advies(Universiteit van Tilburg) op basis van literatuuronderzoek eeninventarisatie en verkenning gemaakt van de ontwikkelingen die zich ophet terrein van polarisatie en radicalisering in Nederland in 2009hebben voorgedaan. De bevindingen van dit onderzoek staan in hetrapport Polarisatie en radicalisering in Nederland. Een verkenning vande stand van zaken in 2009. Zo meldt de website van IVA. Hieronder het vervolg van het bericht van IVA.

Het rapport is opgezet als een actualisering van de Trendanalyse 2008 (Ministerie van BZK, 18 december 2008. http://www.minbzk.nl/actueel?ActItmIdt=116267)op de onderdelen polarisatie, islamitisch radicalisme, rechtsradicalisme en dierenrechtenextremisme. Het rapport is bovendien eenuitbreiding van de Trendanalyse 2008. Het beschrijft namelijkook de ontwikkelingen in 2009 op het gebied van links radicalisme, dehuidige inzichten in de relatie tussen de voedingsbodem voor enprocessen van polarisatie en radicalisering, en de actuele inzichten inde relatie tussen polarisatie en radicalisering. Deze aandachtsgebiedenontbraken in voornoemde Trendanalyse 2008.

 

Begin november 2009 besteedden diversenieuwsmedia ruime aandacht aan het onderzoek. Anders dan toen werdgesuggereerd, bestond er geen nagenoeg afgerond onderzoeksverslag, maarslechts concepten van afzonderlijke hoofdstukken, waaraan nog volopwerd gewerkt. Daarnaast zijn aan de onderzoekers ten onrechtebeweringen toegeschreven, onder andere dat de Partij voor de Vrijheidsysteemhaat tegen de overheid zou mobiliseren, de democratie zouondermijnen en een gevaar zou zijn voor de staatsveiligheid. Dezebeweringen kwamen in de concepten niet voor en worden evenmin gedaan in het thans voorliggende onderzoeksrapport.

 

Conclusies op hoofdlijnen

 

In 2009 zijn de voedingsbodem enhiermee ook de verschijningsvormen van polarisatie in Nederlanddiverser geworden. Bevolkingsgroepen ervaren verwijdering tenopzichte van elkaar, met name autochtone en islamitische allochtonegroepen, al zijn er aanwijzingen dat deze groepen op het niveau vangedeelde waarden en wederzijdse verdraagzaamheid naar elkaartoegroeien. Ook het politieke debat is scherper geworden. Polarisatieis enerzijds een fundamenteel onderdeel van de democratische praktijk.Anderzijds kan polarisatie de participatie en het open debat ookbedreigen als xe2x80x98de sfeerxe2x80x99 zodanig slecht en beladen wordt dat mensenniet meer durven meedoen. Het rapport geeft voorbeelden van situatieswaarin dat in 2009 aan de orde is geweest.

De groei van het islamitischeradicalisme lijkt in 2009 enerzijds af te vlakken en zich temanifesteren als een xe2x80x98politics of lifestylexe2x80x99. Er is meer openheid inorthodoxe of fundamentalistische islamitische centra, die overigensprofessioneel blijven opereren. Anderzijds is er sprake van eenscherpe, wellicht verscherpte perceptie van achterstelling enachterstand onder islamitische jongeren die in een orthodoxe offundamentalistische opvatting van geloven houvast vinden in een (lokalexc3xa9n nationale) samenleving die zij als vijandig ervaren.

 

Het beeld van rechts radicalisme in 2009 toont in vergelijking met de Trendanalyse 2008stabiliteit aan de ene kant. Een aantal verschijnselen is sindsdienniet of nauwelijks veranderd. Tegelijkertijd is aan de andere kantduidelijk dat extreemrechts zich meer xe2x80x98op straatxe2x80x99 manifesteert. Daarnaast is de PVV in 2009 zichtbaarder geworden en uit de partij zichin het publieke debat op een manier die als xe2x80x99nieuw rechts radicaalxe2x80x99 enals xe2x80x98polariserendxe2x80x99 kan worden aangeduid.

 

Radicaal links is, net als radicaalrechts, eerder een beweging van meer of minder kleine formaties, daneen brede maatschappelijke beweging. Radicaal links concentreert zichop xe2x80x98single issuesxe2x80x99 als het asielbeleid, het xe2x80x98fascismexe2x80x99, hetdierenwelzijn, het milieu, of de herverdeling van welvaart in dewereld: soms met een onmiskenbare ideologische lading, dikwijls niet.Het extreemlinkse activisme is in essentie xe2x80x98vreedzaamxe2x80x99, naar eigenzeggen, maar het is duidelijk dat in extreemlinkse kringen bedreigingvan en geweld tegen personen aan de orde is. Het aantal acties enincidenten lijkt de afgelopen jaren niet te zijn toegenomen. Wel is ookin 2009 sprake van toenemende verharding van de confrontatie mettegenstanders en van een doelbewuste tactiek om personen te treffen.

 

Dat is niet alleen zichtbaar in deantifascistische actie of in acties tegen detentiecentra waarasielzoekers verblijven, maar bijvoorbeeld ook in de strijd voordierenwelzijn en dierenrechten. Die strijd voor dierenwelzijn endierenrechten is overigens niet exclusief een extreemlinkse strijd. Hetis tevens een strijdpunt van extreemrechts. De meestedierenrechtenactivisten zijn trouwens niet politiek georixc3xabnteerd.Dierenrechtenextremisme is op het ogenblik evenwel een van de meestzichtbare uitingen van radicaal links. Niet omdat het aantal actiestoeneemt, maar vanwege de harde, soms gewelddadige tactieken die onderhet vaandel van dierenwelzijn worden gehanteerd.

Het IVA-rapport (in PDF): polarisatie en radicalisering in Nederland

Informatie: Hans Moors, 013-4668458.

 

IVA Beleidsonderzoek en Advies is een sociaalwetenschappelijk onderzoeksbureau verbonden aan de Universiteit van Tilburg.

About Ewoud Butter

Schrijver, onderzoeker
This entry was posted in extremisme. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s