Waar liggen de grenzen van de vrijheid van meningsuiting? (verslag van een debat)

VrijemeningEen Marokkaanse Nederlander: "Ik woon al 40 jaar in Nederland, ik ben Nederlander en ik kijk Nederlandse tv. Ik hoor van alles, maar ik kan nooit wat terug zeggen. Nu wel."

Marokkaanse organisaties haalden het debat over vrijheid vanmeningsuiting vrijdagavond uit de grachtengordel naar Bosen Lommer. xe2x80x9cHelaas vindt het debat tot nu toe vooral plaats in columns en indebatzalen waar vooral de autochtone elite komt,xe2x80x9d aldus organisatorenAknarij en KMAA. xe2x80x9cEn dat mag raar genoemd worden, omdat het debat overde vrijheid van meningsuiting meestal ontstaat in discussies over deintegratie van allochtonen in de Nederlandse samenleving.xe2x80x9d

Aknarij enKMAA organiseerden daarom een debat met ondersteuning van ACB Kenniscentrum enhet Allochtonenweblog. Socioloog Dick Pels en journalist Carel Brendel hielden een inleiding en gingen daarna onder leiding van journalist Kustaw Bessems (De Pers) in debat met Eddy Terstall, Rene Danen, Fouad Sidali, Martin Verbeet, Marije Cornelissen en de zaal. Hieronder een verslag, waarbij ook gebruik is gemaakt van een verslag dat is verschenen op de website Nieuws uit Amsterdam.

Volgens Dick Pels is het de verdienste van Fortuyn geweest dat hij de grenzen van de vrijheid van meningsuiting heeft opgerekt. Dankzij Fortuyn is het mogelijk over onderwerpen te spreken waarop vroeger een taboe rustte. Pels verklaarde ook dat het ‘eisen van respect’ een democratisch stopmiddel is. Tolerantie betekent volgens Pels niet dat we elkaar moeten respecteren. Het gaat volgens hem wat ver om te zeggen dat er een recht op kwetsen bestaat, maar er bestaat ook geen recht om niet gekwetst te worden.

Discriminerende en racistischeopmerkingen moet je volgens Pels kunnen tolereren. Je moet homoseksualiteit ongestraft eenziekte kunnen noemen en de holocaust kunnen ontkennen. De grens zou jemoeten trekken bij haatzaaien of bij oproepen tot geweld.

Tegelijkertijd vindt hij dat vooral links zich wel wat kritischer opstellen tegenover hetrechtse populisme. Wilders maakt volgens Pels veel gebruik van (pars pro toto) redeneringen, waarbij een minderheid als representatief wordt beschouwd voor een hele groep. Volgens die redenering zijn alle moslims dan al snel potentixc3xable terroristen en is een kleine boze blanke minderheid de stem van het volk.

Links mag volgens Pels de vinger op de zere plek leggen wanneer erracistische opmerkingen worden gemaakt. Etiketten als racisme en fascisme mogen volgens hem wel gebruikt worden, maar dan moet het wel onderbouwd worden en niet om iemand de mond te snoeren.

Tenslotte pleitte Pels voor wat meer relativering, een vaak vergeten waarde van de Verlichting. Degenen die provoceren en kwetsen, zijn volgens hem degenen die menen als enige de waarheid in pacht te hebben. Hij is een voorstander van wat meer ‘beschaafde onverschilligheid’.

Carel Brendel (journalist bij het AD en schrijver van het verraad van links), begint met te verklaren dat hij het eigenlijk te gek voor woorden vindt dat er een debat over vrijheid van meningsuiting nodig is, omdat deze vrijheid in een land als Nederland vanzelfsprekend zou moeten zijn. Maar de vrijheid om te zeggen wat je denkt, om kritiek te leveren, om satire te bedrijven, staat volgens hem onder druk. Hij verwijst daarbij niet alleen naar de moord op Van Gogh en de bedreigingen aan het adres van Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders, maar ook naar de bedreigingen die Ahmed Aboutaleb ontving en de haatmails en dreigtelefoontjes die na de aanklacht tegen Wilders werden bezorgd bij de advocaten Gerard Spong en Els Lucas en bij Renxc3xa9 Danen van Nederland Bekent Kleur.

Volgens Brendel is de uitvinding van de boekdrukkunst het begingeweest van onze vrijheid van meningsuiting. Aan het begin van devorige eeuw zijn kwamen de linkse partijen op voor de rechten van dearbeiders en stuiten daarbij vaak op de kerk als tegenstander. Dedominee en pastoor verklaarden namelijk dat het de wil van God was dater arme en rijke mensen waren. De eerste socialisten gingen daar flinktegen in en ze konden zich daarbij beroepen op de vrijheid vanmeningsuiting. Dankzij harde kritiek, maar ook dankzij spot ensatirische programmaxe2x80x99s werden de geesten rijp voor veranderingen enverbetering. En na de emancipatie van de arbeiders volgde deemancipatie van de vrouwen en de homoxe2x80x99s.

Brendel: xe2x80x9cHet was in die tijd heel erg links om tegen de kerk tezijn. Maar in de afgelopen dertig jaar is er wat raars gebeurd. Nogsteeds is het heel erg links om tegen de paus te zijn, als hij condoomsverbied, om te spotten met de Evangelische Omroep, of kritiek televeren op de reformatorische gebruiken in Urk en Staphorst. Maar alsje ernstige bezwaren hebt tegen Tariq Ramadan, of spot met de islam, ofkritiek levert op de orthodoxe salafisten, dan ben je opeensextreemrechts, racistisch of islamofoob.xe2x80x9d Brendel vindt dit vreemd.xe2x80x9cZijn de 850.000 mensen uit moslimlanden in Nederland zielige mensen,die nergens tegen kunnen? Wie zegt eigenlijk dat ze allereerst moslimzijn? Wie weet hebben sommigen heel weinig met de islam? (..) Moslimszijn niet zielig. Ze zijn volwassen burgers.(..) Maar mondig betekentook dat je kunt incasseren. Dat je niet altijd de schuld aan anderengeeft. Dat je niet alle kritiek afdoet als racisme en islamofobie.xe2x80x9d

Net als Pels vindt Brendel dat er geen recht bestaat om nietgekwetst te worden. De grens van vrijheid van meningsuiting ligt ookbij Brendel bij het oproepen tot geweld. Dat laatste doet Geert Wildersbijvoorbeeld niet. Brendel: xe2x80x9cJe kunt proberen hem de mond snoeren doornaar de rechter te stappen. Het is nuttiger om duidelijk te zeggen water niet deugt aan zijn plannen. (..)  De beste manier om Wilders tebestrijden is een open en eerlijk debat zonder rare vergelijkingen metde Tweede Wereldoorlog. De groepen, die Wilders voor de rechter slepen,bereiken juist het omgekeerde. Dankzij mr. Spong en de Britse regering,die Wilders niet binnen liet, is de PVV nu de grootste partij in depeilingen. (lees de gehele inleiding van Brendel hier).

Volgens Renxc3xa9 Danen (voorzitter Nederland Bekent Kleur) en xc3xa9xc3xa9nvan de initiatiefnemers van de vervolging vanWilders, ligt de grens van de vrijheid van meningsuiting niet bij hetoproepen tot geweld.  xe2x80x9cDe opvatting xe2x80x98schelden magxe2x80x99 is een elitaireopvatting, leuk voor mensen in de grachtengordel die makkelijk toeganghebben tot de mediaxe2x80x9d, stelt hij. xe2x80x9cNetwerk heeft altijd Marokkanengeschoffeerd, en dan zijn ze boos als ze een colablikje naar hun hoofdgegooid krijgen als ze zich in een achterstandswijk vertonenxe2x80x9d.
Wanneer je een agent voor ‘vuile homo’ uitscheldt krijg je volgens Danen een boete en je kunt op je winkel ook geen bordje ‘verboden voor homo’s of joden’ ophangen. Dat is discriminatie. Geert Wilders doet volgens hem echter iets vergelijkbaars wanneer hij roept dat er geen moslim meer het land in mag.

Marije Cornelissen (directeur Artikel 1 Noord-Holland Noord en kandidaat namens Groenlinks voor het Europees parlement) benadruktedat burgers het recht hebben een klacht in te dienen, tegen de buurman,maar ook tegen een politicus als Wilders. Burgers kunnen niet aaneigenrichting doen, maar wel hun recht halen door een beroep te doen oppolitie en justitie. Je kunt er volgens Cornelissen voor kiezen om grofte beledigen. Die vrijheid heb je, maar het kan je wel op een boete van
200 euro komen te staan.

Volgens Eddy Terstall (regisseur en ‘liefdevol lid’ van dePvdA) zijn sommige uitspraken van Wilders discriminatoir en is hetdaarom terecht dat deze aan de rechter worden voorgelegd. Of uitsprakenkwetsend zijn is volgens hem subjectief. Terstall vindt het belangrijkeen onderscheid te maken tussen het kwetsen van mensen op grond vaneigenschappen waar ze niets aan kunnen doen (sekse, etniciteit,seksuele geaardheid) en kwetsen op grond van een mening of een(geloofs)overtuiging. Dat is iets waar mensen zelf voor kiezen en datsteeds ter discussie mag worden gesteld. Op een geloof mag volgens hemdaarom flinke kritiek worden gegeven. Overigens heeft Terstall het idee dat het aantal gelovige moslims in Nederland wordt overdreven. Zowel Wilders als islamitische organisaties als het CMO hebben er volgens hem belang bij dit aantal te overdrijven.

Stadsdeelwethouder Fouad Sidali van Bos en Lommer (PvdA)meent dat de kritiek op de islam wordt misbruikt doormensen met een dubbeleagenda. Het gaat hen niet om de islam, het is een excuus om op moslimste kunnen schelden. Sidali: "De PVV is gewoon een racistische partij endat moet maar eens gezegd kunnen worden." Sidali verwees daarbij naarhet debat dat hij onlangs bij Pauw en Witteman had met Hero Brinkman enwaarin duidelijk werd dat Brinkman een aparte behandeling van moslimsvoorstond.xe2x80x9cMensenmoeten goed bij zichzelf te rade gaan waar ze op stemmen want ditbegint eng te wordenxe2x80x9d, aldus de stadsdeelvoorzitter die ook refereerde aan de opmerking van Fleur Agema (PVV) dat de politie Marokkaanserelschoppers maar met scherp door de kniexc3xabn moet schieten. "Zet Wildersen al die haatimams maar op een grote boot en laten wij ons ondertussenconcentreren op echte problemen zoals armoede en werkloosheid. En geefhet debat over de islam terug aan de theologen en gelovigen."

Met deze laatste opmerking was schrijver, columnist Asis Aynan het niet eens. Zolang een geloof in gezinnen en moskeexc3xabn wordt misbruikt om allerlei misstanden goed te praten, moet dat geloof ter discussie kunnen staan. Ook niet gelovigen moeten zich volgens hem kritisch over de islam kunnen uitlaten.

Martin Verbeet (stadsdeelvoorzitter Oost/Watergraafsmeer, PvdA) vindt dat er forse kritiek op een religie gegevenmag worden en dat er stevig gedebatteerd moet worden. Tegelijkertijdvindt hij dat in het debat groepen te gemakkelijk op xc3xa9xc3xa9n hoop wordengegooid en er te weinig oog is voor de diversiteit binnen groepen. Nietalle allochtonen zijn moslims en niet alle moslims behoren tot dezelfdestroming. Volgens Verbeet zou het winst zijn mensen wat meer als individu te beschouwen en wat minder als onderdeel van een groep.

Enkele mensen in het publiek weten dat ze het gevoel hebben dat er met twee maten wordt gemeten en dat veel maatschappelijke problemen ten onrechte worden gexc3xafslamiseerd. Rene Danen valt hen bij. We kennen volgens hem allemaal de vier salafistische orthodoxe predikers, maar horen nooit wat over orthodoxe christelijke predikers. We maken ons veel drukker om het homo-standpunt van Tariq Ramadan dan om de opvattingen over homo-seksualiteit van de ChristenUnie, nota bene een regeringspartij. Het is volgens hem prima om vrouwenonderdrukking in de islam aan de kaak te stellen, maar heb het dan ook over de opvattingen van de SGP over vrouwen en over orthodoxe joden die vrouwen geen hand geven of die scholen hebben waar jongens en meisjes gescheiden worden.

Aan het eind van het debat gaf Abdellah Tallal van de Aknarij desprekers een boekenbon. xe2x80x9cIk hoop dat je hem gebruikt om een Koran tekopen,xe2x80x9d grapte hij.

Zie ook de deels uitgesproken toespraak van Abdellah Tallal

Het debat werd mede mogelijk gemaakt door het Forum voor Democratisch Ontwikkeling
 

Meer in het dossier vrijheid van meningsuiting

About Ewoud Butter

Schrijver, onderzoeker
This entry was posted in bijeenkomst/debat, migrantenorganisaties, multicultureel onbehagen, vrijheid van meningsuiting. Bookmark the permalink.

5 Responses to Waar liggen de grenzen van de vrijheid van meningsuiting? (verslag van een debat)

  1. Saifullah says:

    http://www.volkskrantblog.nl/bericht/258128

    Toen ik de zaal binnentrad was de Abdullah Tallal bezig zijn column te houden. Ik meende de woorden xe2x80x98berbercultuur’, xe2x80x98onderdrukking’ en xe2x80x98trots’ te horen, dus ik begon al te vrezen dat dit een manifestatie van Berbernationalisme zouden worden. Als er iets is wat ik haat, dan is het wel nationalisme, de walgelijke ideologie die ervoor zorgt dat moslims de wapens oppakken tegen andere moslims. Gelukkig werd deze vrees geen realiteit en mochten twee sprekers hun openingsbetoog houden. Er zou echter blijken dat er nog veel verwerpelijker zaken uitgesproken zouden worden. Het debat zou een incestueuze orgie van koloniale sentimenten worden.

    Het meest treffend was wel de uitspraak van Tallal dat Islam ontwikkeling in de weg staat. De bottom-line in het debat was dat Islam slecht is en verwesterd moet worden. Natuurlijk werd dit niet hardop gezegd, maar uitspraken als xe2x80x98Islamkritiek moet kunnen, zodat die mensen geholpen kunnen worden’ spreken boekdelen. Het was Carel Brendel als enige die in zijn openingsbetoog durfde te zeggen waar het op staat: onze normen en waarden mogen niet ter discussie staan (met andere woorden, moslims moeten zich maar aanpassen).

    Persoonlijk begrijp ik niet waarom je de levensstijl van iemand die je niet eens kent zou moeten bekritiseren. Ja, als iemand mijn manier van leven bekritiseerd zal ik hem ook duidelijk erop wijzen dat hij eerst maar eens naar zichzelf moet kijken. Zou het idee dat xe2x80x98Islamkritiek’ nodig is, wellicht door de Nederlandse koloniale mentaliteit komen, gecomplimenteerd met typische westerse arrogantie?

    Ik stelde het panel een strikvraag. xe2x80x98Als de Qur’aan in de context van zijn tijd gezien moet worden, zoals veel niet-moslims en misleidde moslims vinden, moeten de teksten van John Stuart Mill dan ook niet in de context van die tijd bekeken worden?’. In die tijd had men namelijk nog het fatsoen om mensen niet te beledigen en hoefde de vrijheid van meningsuiting dus niet met wetten in goede banen geleid worden. Tot discussie leidde het echter niet doordat dit hartgrondig ontkend werd door Brendel en Verbeet. Erg jammer, want nu zit ik met een dilemma: liegt professor Slomp, of liegen Brendel en Verbeet?

    De andere gasten vonden dat Islam wel bekritiseerd mocht worden, ook al zou dat kwetsend zijn. De achterliggende gedachte daarin was, zoals gewoonlijk, dat Islam niet goed is en naar westers model hervormd moet worden. In plaats van met fysiek geweld, zoals in de koloniale tijd, moet nu met verbaal geweld de Nederlandse cultuur aan anderen worden opgedrongen. Het enige waarin de panelleden van mening verschilden was in wat voor mate deze kritiek beledigend mocht zijn. De vraag xe2x80x98waarom zou de levenswijze van anderen bekritiseerd moeten worden’ werd helaas niet gesteld.

    Interessant genoeg was het Fouad Sidali die een geheel sociaal-onwenselijk onderwerp aan de man bracht. xe2x80x98Het gaat niet om Islam, maar om de moslims’ was het begin van een betoog waarin hij beargumenteerde dat Nederlanders gewoon geen moslims en allochtonen in deze samenleving willen hebben. Zonder schroom noemde hij Wilders een fascist en racist. En dit alles ondanks zijn PvdA-lidmaatschap. Het leidde echter tot weinig reacties, omdat naar mijn idee de zaal niet echt het idee had wat de implicaties van deze autochtone Apartheidsmentaliteit zijn.

    En, zoals altijd bij debatten, begon het pas echt op gang te komen toen het bijna afgelopen was. Een autochtoon gooide pompeus de uitspraak de zaal in dat xe2x80x98de mensen [moslims] geholpen kunnen worden [door middel van Islamkritiek] met onze normen en waarden’. Zijn andere woorden zijn me ontschoten maar hadden iets te maken met xe2x80x98de onderdrukking in Islam’. Aangezien mijn nekharen overeind gaan staan van die mentaliteit voegde ik hem toe xe2x80x98waar denken jullie het recht vandaan te halen jullie normen en waarden aan ons op te dringen?’. Ik hoorde hem nog zeggen xe2x80x98van mijn vriendinnetje’ maar het was de gespreksleider die de aandacht terugbracht naar het panel.

    Tot slot mochten de panelleden een slotspeech houden waarin de eerder uitgesproken walgelijkheden nog een keer herhaald werden. Al met al, heeft dit debat maar tot xc3xa9xc3xa9n conclusie kunnen leiden. xe2x80x98Debatten’ over Islam, moslim en integratie, zijn helemaal geen debatten, maar monologen. De essentie van een debat is namelijk dat er meerder perspectieven zijn, en hier was maar xc3xa9xc3xa9n perspectief aanwezig: het ongelovige, westerse perspectief. De zwijgende meerderheid van oudere Marokkaanse mannen werd op wrede wijze verraden door hun jongeren, die diep bogen tijdens het appeasen van de ongelovigen (op een paar uitzonderingen na).

    Debat over de constante schendingen van de rechten van moslims is waarlijk zinloos. Het idee dat men het recht heeft om ons te vertellen hoe wij moeten leven zit te diep ingebakken in de Nederlandse mentaliteit.

    En dxc3¡t is het echte integratieprobleem.

  2. Saifullah says:

    Rectificatie: Abdullah Tallal moet Asis Aynan zijn

  3. Bernadette de Wit says:

    Je snapt het echt niet, he? Ja, wij trekken in NL in een discussie elkaars heilige huisjes omver. En ook dat van jou. Zeuren over kolonialisme, het slachtoffer uithangen en op de man spelen enzovoorts is niet verboden, maar hoort in een debat niet thuis. In een debat bestrijd je elkaar met argumenten.
    Hoe je erbij komt dat beledigen in de tijd van John Stuart Mill nog niet voorkwam, is een raadsel. Het is onzin.

  4. Jaap Lous says:

    Eens met Bernadette’s opmerking over beledigen in de tijd van John Stuart Mill: er werd juist enorm veel en openlijk beledigd in die tijd. En grof ook. Check b.v. de spotprenten die toen gepubliceerd werden.

  5. Mahmoeda says:

    Zonde van dat geld alemaal aleen maar om de imago te poetsen van een Nederland die zeer tegen marokaanen is gekant, terwijl deze marokannen ook deelnamen aan de bevrijding van deze land. Maar wat betreft de lintjes die gaan aleen naar frindjes.

    Mahmouda

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s