xe2x80x9cKruip niet in een slachtofferrol. Doe je borsten vooruit, je kin omhoog en recht je rugxe2x80x9d

HofdkOp 21 februari presenteerde de Poldermoslima Hoofddoekbrigade zich tijdens een conferentie in de Al Kabirmoskee. Deelnemers aan de conferentie waren onder andere Agnes Jongerius (FNV), de stadsdeelvoorzitters Elatik en Verbeet, Piet van Geel (Commissie Gelijke Behandeling), hoogleraar Frank Bovenkerk en onderzoeker Igor Boog (Artikel 1). De eerder aangekondigde Doekle Terpstra was verhinderd. Een verslag.

De hoofddoek staat garant voor verhitte discussies. Zo leidde de conferentie van de Poldermoslima Hoofddoekbrigade en de uitreiking van de eerste Hoofddoekprijs aan Dirk van den Broek tot een stortvloed aan berichten op weblogs en opiniepaginaxe2x80x99s. Over het algemeen waren de reacties op het initiatief negatief. Door veel mensen wordt de hoofddoek gezien als een uitdrukking van vrouwenonderdrukking en discriminatie van de vrouw. Waarom zou je dat promoten?

De initiatiefnemers zien het anders. In hun uitgangspunten schrijven ze dat ze tegen iedere vorm van vrouwenonderdrukking zijn en voor gelijke rechten voor alle vrouwen. Ze willen zelf een hoofddoek dragen om hun geloof en hun moslimidentiteit tot uitdrukking te brengen. Verder verklaren ze met klem dat ze dit uit vrije wil doen en niet omdat hun vaders, broers of mannen dat eisen. Ze vinden ook dat andere moslimaxe2x80x99s in alle vrijheid zelf moeten kunnen kiezen of zij wel of niet een hoofddoek dragen, want zo verklaren ze: xe2x80x9cin het geloof is geen dwangxe2x80x9d.

De poldermoslimaxe2x80x99s willen graag integreren, hun eigen plek in de polder vinden, en bijdragen aan de Nederlandse samenleving. Deelname aan het arbeidsproces is daarvoor essentieel. Volgens de Poldermoslimaxe2x80x99s wordt deze arbeidsdeelname in sommige gevallen belemmerd door discriminatie. Daarom schrijven ze in hun uitgangspunten: xe2x80x9cEffectieve discriminatiebestrijding, insluiting in plaats van uitsluiting, en verandering van de beeldvorming zijn van groot belang voor het terugdringen en voorkomen van extremisme, en ook voor het voorkomen van marginalisering en polarisatie in de volgende generatie.xe2x80x9d

Tijdens de conferentie die de Poldermoslima Hoofddoekbrigade op 21 februari in de El Kabirmoskee organiseerde, bleek dat nog niet bekend is in welke mate vrouwen met een hoofddoek gediscrimineerd worden. De Poldermoslimaxe2x80x99s geven zelf aan steeds vaker uit hun netwerken te horen dat meiden met een hoofddoek het gevoel hebben gediscrimineerd te worden. Volgens Igor Boog, onderzoeker bij Artikel 1, het landelijk discriminatiebureau, is het bekend dat er tijdens de werving en selectie relatief vaak wordt gediscrimineerd op grond van religieuze symbolen. Piet van Geel van de Commissie Gelijke Behandeling verklaarde dat ongeveer 5% van de gevallen die aan zijn commissie worden voorgelegd te maken heeft met (vermeende) discriminatie vanwege het dragen van een hoofddoek. Hoogleraar Frank Bovenkerk, die in het verleden meermalen onderzoek deed naar discriminatie, pleitte voor nader vergelijkend onderzoek, waarbij dezelfde vrouw tweemaal bij een bedrijf solliciteert: een keer met en xc3xa9xc3xa9n keer zonder hoofddoek.

Bovenkerk vertelde niet de indruk te hebben dat discriminatie vanallochtonen de afgelopen jaren is afgenomen. Discriminatie vindtvolgens hem openlijker plaats dan in het verleden en ook gebeurt hetvaker dat moslims te maken krijgen met kwetsende opmerkingen.Werkgevers doen volgens hem wel vaker aan diversiteitsbeleid. Het isalleen niet iets wat ze volgens Bovenkerk openlijk doen. Ze doen hetonder invloed van het maatschappelijk klimaat vaker xe2x80x9cstiekemxe2x80x9d.

xe2x80x9cBent u er trots op dat de HoofddoekBrigade in uw stadsdeel isontstaan?xe2x80x9d vroeg gespreksleider Ceylan Weber aan Martin Verbeet,stadsdeelvoorzitter van Amsterdam Oost Watergraafsmeer. Verbeetantwoordde bevestigend, maar liet wel weten dat hij wel hoopte dat dePoldermoslimaxe2x80x99s in de toekomst wat activistischer gaan worden. Ook liethij weten het pikant te vinden dat de Hoofddoekbrigade zichpresenteerde in een moskee waar aparte ruimtes zijn voor mannen envrouwen om te bidden. xe2x80x9cWat dat betreft biedt de context voldoendeaanleiding voor discussiexe2x80x9d, verklaarde Verbeet.
Volgens de stadsdeelvoorzitter is het goed te beseffen dat ieder menszijn vooroordelen heeft en geneigd is keuzes te maken waarmee mensenworden buitengesloten. Hij vindt dat het personeel van zijn stadsdeeleen afspiegeling zou moeten zijn van de bevolking. Hoewel er inmiddelsal verschillende vrouwen met hoofddoek bij het stadsdeel werken, valter volgens hem nog veel te verbeteren.

FNV-voorzitter Agnes Jongerius vertelde veel belang te hechten aandiversiteitsbeleid. Daarvoor is volgens haar het committment van de topvan een bedrijf een absolute voorwaarde. Daarnaast is er een groepnodig die zich assertief in de discussie stort. Ook vindt deFNV-voorzitter dat bedrijven meer aandacht moeten besteden aan debedrijfscultuur. Agnes Jongerius:xe2x80x9dWanneer je bij een bedrijf gaatwerken, geven ze je wel de code van het kopieerapparaat, maar vergetenze de culturele codes te benoemen.xe2x80x9d Jongerius is niet per definitietegen positieve discriminatie. De machtigste vrouw van Nederlandvertelde zelf ook ooit een baan te hebben gevonden dankzij positieveactie.

Net als Verbeet en Jongerius benadrukte ook Fatima Elatik, voorzittervan het stadsdeel Zeeburg, het belang van een diversiteitsbeleid.Tegelijkertijd hamerde ze ook op de eigen verantwoordelijkheid vanmoslimaxe2x80x99s. Elatik tegen de aanwezige moslimaxe2x80x99s: xe2x80x9cKruip niet in eenslachtofferrol. Doe je borsten vooruit, je kin omhoog en recht je rug.xe2x80x9dZe vertelde wel eens een sollicitante te hebben gehad die bij hetstadsdeel wilde werken als juriste. Het meisje droeg een hoofddoek,stelde zich bescheiden op en wilde geen hand geven. Elatik: xe2x80x9cIk hebhaar toen niet aangenomen. Ik heb tegen haar gezegd: jij moetrechtszaken voor mij winnen en haar op je tanden hebben. Daar heb ikbij jou onvoldoende vertrouwen in.xe2x80x9d

Volgens de eerste stadsdeelvoorzitter met een hoofddoek moetenmoslimaxe2x80x99s niet te star zijn. xe2x80x9cHoewel de berichten in de kranten somsiets anders suggereren, vormen we als moslims een minderheid inNederland. Van de 17 Nederlanders, zijn er 16 geen moslim. Dat betekentdat je je moet aanpassen. Zo weet ik dat in Nederland de meestepolitieke besluiten in de kroeg of bij een borrel worden genomen. Dankan ik wel heel principieel roepen dat de kroeg xe2x80x98hel en verdoemenisxe2x80x99is, maar dan kan ik in de politiek niets bereiken. In plaats daarvanzeg ik dan: ik ben de BOB.xe2x80x9d

Elatik vertelde dat ze in 2006, toen ze in eerste instantie wasgepasseerd voor het voorzitterschap van het stadsdeel, het advies kreeghaar hoofddoek af te doen. xe2x80x9cHet was een eerlijk advies, maar het heeftme wel gekwetst en strijdbaar gemaakt. Dat ik nu alsnogstadsdeelvoorzitter ben geworden geeft wel voldoening.xe2x80x9d

Elatik ging zelf als puber, tegen de zin van haar vader, een hoofddoekdragen. Ze stuitte daarbij op veel verzet van eerste generatie moslims,maar ook van mensen van seculiere migrantenorganisaties. Het was voorhaar geen aanleiding de hoofddoek af te doen. xe2x80x9cDie doek hoort bij me.Toen en nu. Of dat over 20 jaar nog steeds zo is, weet ik niet.xe2x80x9d

Volgens Khadija
Azahaf
(Stichting Ontsluiert) en Nora Asrami (LandelijkIslamitische Vrouwen Netwerk)  is het dragen van een hoofddoek eenbelangrijker onderdeel geworden van de identiteit van islamitischevrouwen in Nederland. Asrami: xe2x80x9cVoor veel vrouwen van de eerstegeneratie was het vooral een cultureel symbool. Voor meiden van detweede generatie is het nadrukkelijker een religieus symbool, maar ookeen mode-artikel en een middel om je eigen stijl uit te drukken.xe2x80x9d

Net als haar collega Verbeet, is ook Elatik trots op deHoofddoekbrigade. xe2x80x9cIk kwam in deze moskee [de El Kabir moskee] al als 5jarige. Ik ben er als het ware opgegroeid. We hebben als vrouwen onsplekje in deze moskee moeten bevechten, maar dat is gelukt met de steunvan voorzitter Echarrouti.xe2x80x9d En lachend vervolgt ze: xe2x80x9cHet lijkt nu welof we hier de baas zijn.xe2x80x9d

Aan het slot van de conferentie lieten zowel FNV-voorzitter Jongeriusals de stadsdeelvoorzitters Elatik en Verbeet weten een bondgenootschapte willen aangaan met de Poldermoslima Hoofddoekbrigade. Wordtongetwijfeld vervolgd.

Poldermoslima Hoofddoekbrigade is een initiatief van Ibno Khaldoun, ondersteund door Zasja en ACB Kenniscentrum.
De conferentie werd mede mogelijk gemaakt door een financixc3xable bijdrage van de gemeente Amsterdam. Ibno Khaldoun is aangesloten bij de UMMON en de Raad van Moskeeen Noord-Holland

Over de hoofddoek (artikel NRC):

De sluier is het meest bekende symbool voor kuisheid in een cultuur waar de angst voor ontucht en aantasting van de familie-eer groot is. Er zijn sluiers die het hoofdhaar bedekken (hoofddoekje), die enkel het gezicht vrijlaten of die het gehele gezicht bedekken.

De meeste islamitische landen hebben lokale varianten van de sluier die in mindere of meerdere mate het lichaam bedekken. Een van de bekendste is de chador, de lange zwarte doek waarmee Iraanse vrouwen zich bedekken. Afrikaanse landen hebben hun eigen, fel gekleurde hoofddoeken.

In islamitische kringen bestaat geen eenduidigheid over het al dan niet verplicht zijn van de sluier. Sommige moslims betogen dat de Koran zich enkel richt tot de vrouwen van Mohammed, wanneer het boek stelt dat zijn ‘echtgenotes, dochters en de vrouwen van de gelovigen iets van hun omslagdoeken over zich heen naar beneden moeten laten hangen’ (33: 59). De sluier zou volgens deze uitleg een teken van onderscheiding zijn, omdat het ‘hun harten reiner houdt’ (33: 53). Andere moslims vatten deze passage op als een algehele plicht voor islamitische vrouwen om zich te sluieren, of op zijn minst als een aanbeveling.

Over de leeftijd waarop meisjes zich moeten gaan sluieren, lopen de meningen uiteen. In sommige families draagt een meisje op jonge leeftijd een sluier, in andere gaat ze hiertoe pas over na haar eerste menstruatie (als ze seksueel rijp is). In weer andere families wordt het al dan niet dragen van de sluier aan de vrouw zelf overgelaten. Niet zelden komt het voor dat binnen een familie de grootmoeder een lange sluier draagt, de moeder een hoofddoekje en de dochter ongesluierd door het leven gaat. Het al dan niet dragen van een sluier hangt ook af van de sociaal-politieke omstandigheden in een land. In Iran bijvoorbeeld worden vrouwen bestraft wanneer zij te veel van hun haar laten zien.

In het Westen is de sluier vaak synoniem voor de onderdrukking van vrouwen en het opkomend fundamentalisme. Het dragen van de hoofddoek leidde in het verleden op diverse openbare scholen in Nederland tot problemen. Er moest zelfs een rechter aan te pas komen om uit te maken of scholen moslim-leerlingen mogen verbieden een hoofddoek te dragen. De scholen mogen dat niet, oordeelde hij.

Er zijn ook moslim-vrouwen die vrijwillig kiezen voor het dragen van een sluier, omdat het hun meer bewegingsvrijheid geeft. Met name in landen die een sterke segregatie van de seksen kennen (Jordanie, Saoedi-Arabie, Algerije) hebben vrouwen die een sluier dragen betere kansen op werk en scholing. Er zijn zelfs vrouwen die de sluier als symbool van verzet beschouwen of als wapen tegen onderdrukking: ze voelen zich beter beschermd.


Links:

Stichting Ontsluiert
LIVN
Artikel 1
Commissie Gelijke Behandeling 

Islamitische hoofddoekdraagsters beschermen tegen willekeur (art.1)
Hoofddoek is helemaal niet verplicht volgens islam (forum politics belgie)
Hoofddoek (wikipedia)

de islamitische hoofddoek en de mensenrechten (ontsluiert)
Baas op eigen hoofd; pleidooi voor keuzevrijheid en emancipatie (ontsluiert)
Onderzoek naar moslimvrouwen in werk- en opleidingssituaties (ontsluiert)
Discriminatie van niet-westerse allochotnen op de arbeidsmarkt 2007 (ontsluiert)

Agnes Jongerius promoot onderdukking vrouwen (Afshin Ellian)
Brigade voor zelfuitsluiting (sylvain Ephimenco)
Twintig zotte excuses voor die malle hoofddoek (hoeiboei)

About Ewoud Butter

Schrijver, onderzoeker
This entry was posted in emancipatie. Bookmark the permalink.

2 Responses to xe2x80x9cKruip niet in een slachtofferrol. Doe je borsten vooruit, je kin omhoog en recht je rugxe2x80x9d

  1. Bernadette de Wit says:

    De borsten vooruit?
    Maar wel een kuisheidsgordel over je behaarde hersenpan. Leefde Theo nog maar.

  2. jan van veen says:

    kijk a.u.b. bij consumenteninfo van uwborsten.org

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s